Đồng bộ sách giáo khoa – Góc nhìn từ thực tiễn giáo dục
Trong những năm gần đây, ngành Giáo dục đã triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018 với chủ trương "một chương trình, nhiều bộ sách giáo khoa". Đây là bước đổi mới quan trọng nhằm phát huy tính chủ động, sáng tạo trong dạy học và tạo điều kiện để các địa phương lựa chọn bộ sách phù hợp với điều kiện thực tế.
Sau một thời gian triển khai, bên cạnh những kết quả tích cực, thực tiễn cũng đặt ra một số vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, trong đó có việc đồng bộ sách giáo khoa trên phạm vi toàn quốc.
Trước hết, việc sử dụng nhiều bộ sách giáo khoa khiến học sinh gặp khó khăn khi chuyển trường hoặc chuyển nơi cư trú. Mặc dù cùng thực hiện một chương trình giáo dục thống nhất, nhưng cách sắp xếp bài học, ngữ liệu và hệ thống bài tập giữa các bộ sách có sự khác nhau. Điều này ít nhiều ảnh hưởng đến quá trình tiếp cận kiến thức của học sinh.
Đối với giáo viên, việc sử dụng nhiều bộ sách cũng tạo ra những yêu cầu mới trong công tác chuyên môn. Việc xây dựng học liệu, chia sẻ bài giảng, sinh hoạt chuyên môn liên trường hay tổ chức các hoạt động bồi dưỡng cần có sự điều chỉnh để phù hợp với từng bộ sách. Điều đó vừa là động lực đổi mới, vừa đặt ra không ít khó khăn trong quá trình triển khai.
Về phía phụ huynh, khi con em chuyển trường hoặc chuyển địa phương, việc phải mua lại sách giáo khoa mới gây thêm chi phí và lãng phí nguồn học liệu. Nếu có sự thống nhất cao hơn về sách giáo khoa, việc sử dụng lại sách và chia sẻ tài liệu học tập sẽ thuận lợi hơn.
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang được đẩy mạnh, việc đồng bộ sách giáo khoa cũng có thể tạo thuận lợi cho việc xây dựng kho học liệu số, ngân hàng câu hỏi, tài liệu tham khảo và các nền tảng học tập trực tuyến, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và chất lượng dạy học.
Tuy nhiên, đồng bộ sách giáo khoa không đồng nghĩa với việc hạn chế sự sáng tạo của giáo viên. Dù sử dụng bộ sách nào, người thầy vẫn là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục thông qua việc vận dụng linh hoạt phương pháp dạy học, tổ chức các hoạt động phù hợp với từng đối tượng học sinh và điều kiện thực tế của nhà trường.
Giáo dục luôn cần sự đổi mới nhưng cũng cần tính ổn định, thống nhất. Vì vậy, việc tiếp tục lắng nghe ý kiến từ các nhà quản lý, chuyên gia, giáo viên và phụ huynh để đánh giá hiệu quả của mô hình nhiều bộ sách giáo khoa, đồng thời nghiên cứu khả năng tăng cường tính đồng bộ trong tương lai là điều cần thiết. Mục tiêu cuối cùng vẫn là tạo điều kiện học tập thuận lợi nhất cho học sinh, giảm áp lực cho giáo viên và phụ huynh, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục nước nhà.